Over een paar dagen begint het weer: een nieuwe raadsperiode, een nieuw stel mensen dat bereid is zich vier jaar lang in te zetten voor hun gemeente. Dat is op zichzelf al bewonderenswaardig. Want ja, ik kan blijven herhalen dat het raadswerk een prachtige manier is om iets te betekenen voor je lokale samenleving, maar eenvoudig is het allerminst.

Raadsleden moeten laveren tussen een uitdijend gemeentelijk takenpakket, inwoners die landelijke problemen (terecht) als lokale kwesties ervaren, en een publieke opinie die steeds sneller naar het negatieve grijpt. We zijn misschien geen gecultiveerd volk, maar de manier waarop sommige mensen zich richting raadsleden uitlaten, doet soms vermoeden dat we het niet eens proberen. Je moet er maar zin in hebben — en je gezin ook.

De verkiezingsuitslag biedt dit jaar geen helder kompas. De oude scheidslijnen van links en rechts zijn vervaagd. Wat wél zichtbaar is: wie ergens tegen is, wie angst benoemt of wie simpele frames biedt (“meer blauw op straat”, “grenzen dicht”), kan rekenen op stemmen. In mijn eigen gemeente bleek dat opnieuw: stoppen met noodopvang leverde winst op. Over de jarenlange inzet van tientallen vrijwilligers hoorde je niemand.

Voor raadsleden is dat een harde, maar nuttige les: de kiezer beloont niet per se wat je doet, maar wat past in het frame van het moment. Juist daarom is het cruciaal om je eigen doelen scherp te houden en je niet te laten opslokken door de dagelijkse afleiding. Want geloof me: een gemeentehuis is een gulzige minnaar.

Ik wens raadsleden daarom vooral zelfbewustzijn, zelfreflectie en een beetje zelfspot toe. Dat laatste helpt meer dan men denkt. En gezien de vele mooie mensen die ik in het raadswerk heb ontmoet, durf ik te zeggen dat de kans groot is dat de gemeente er uiteindelijk toch weer een stukje mooier van wordt.

Maar eerst komt de fase van de egeltjesdans. Je hebt elkaar tijdens de campagne misschien voor rotte vis uitgemaakt, en nu moet je vier jaar samenwerken. Neem daar even een aanloopje voor. En vooral: neem tijd in de formatie. Gespreksleiders die kunnen schakelen tussen inhoud, proces én relatie zijn goud waard. Helaas ligt de nadruk vaak op de eerste twee, terwijl juist investeren in de relatie zich in de komende jaren dubbel en dwars terugbetaalt.

In een tijd waarin mondiale ontwikkelingen tot in de gemeenteraad voelbaar zijn, wens ik raden vooral de wijsheid toe om aan de voorkant vertraging te organiseren. Pas dan kun je de kansen van deze nieuwe ronde echt benutten.

Nieuwe ronde, nieuwe kansen, maar alleen als je de tijd neemt om eerst even samen te leren dansen.